over de Milena  |  voorbije projecten  |  komende projecten  |  filmarchief  | agenda

lezingen |  teksten | weblinks |  contact  |  home

the Milena principle [ reizen in je hoofd ] 

Sint-Maarten Leerfeest 2006 - 2007

Herman Heyse Cultuurprijs 2006 – 2007

Sint-Maarten Middenschool Beveren i.s.m. the Milena

Artwork: ©Annemie Mestdagh & the Milena

Schrijfhal met de tafels in een lamniscaat-opstelling.

landkaarten voor Onderweg - brieven van Onderweg.

Onderweg zijn is reizen. Reizen kan je op heel wat manieren. Je hoeft je er soms niet voor te verplaatsen. Je kan een innerlijke reis maken, een imaginaire reis, soms kan een dag zo verrassend zijn dat een het lijkt alsof je een reis gemaakt hebt. Reizen betekent aan de ene kant ergens aankomen waar je jezelf terug vindt, aan de andere kant ook vertrekken of loslaten wat betekent dat je iets ervaart wat je niet onmiddellijk verwacht. Reizen is uitademen, uitblazen op een plaats of moment waar de tijd even stilstaat. Reizen is ook inademen: een beweging, een komen en gaan. Reizen is een transformatie, een dynamiek van beleving. Ervaring van dingen die (vanzelf) komen en voorbijgaan. Dit is de reis waar we een project willen rond realiseren.

In het kader van de Heysseprijs creëren we een Milena project in de school. Een Milena project is een totaalgebeuren waarin alles draait rond:

 -participatie

 -verbinden is los laten

en speelt zich af in een korte tijdsspanne. In dit geval is dat de St. Maartensviering op 10 november waaraan de leerkrachten en jongeren participeren. Op die dag willen we de school een transformatie laten ondergaan door een creatieve inbreng. Voor voorbeelden van andere projecten nodigen we jullie uit deze website te bekijken.

We realiseren een gebeuren die ook steeds een tentoonstelling is. In dit project wordt aan het gebeuren in grote mate bijgedragen door de creatieve activiteit van de jongeren op verschillende plekken in de school en de academie op 10 november.

 bon Handpalm sonate

De tentoonstelling die we op 10 november laten zien versmelt met de plaatsen waar de jongeren creatief bezig zijn: in de tot ‘schrijfhall’ getransformeerde sportzaal met het hangende kunstwerk ‘Geist’ dat een reis naar binnen verbeeldt en met een ‘wandelbibliotheek’ van de kinderen zelf,  in de klaslokalen waar een ‘soundscape’ en kleine beeldende ingrepen de juiste toon zetten, in de refter die via een klankperformance ‘Handklap-Sonate’ waaraan alle jongeren deelnemen en die een opening creëert tot verbinding en spontaneïteit, in de inkomhall met een ‘brievenstroom’ een installatie met honderden brieven die de kinderen ons bezorgen, in op diverse plaatsen video’s over ‘onderweg’ zijn van de Milena-kunstenaars en instant tekeningen en teksten die op grote panelen worden gerealiseerd tijdens het gebeuren.

 bagagelabel

The Milena vertrekt uit het hier en nu, het spontane, de beleving en geeft die een plaats binnen het gebeuren ‘tentoonstelling’. Er wordt hier afgestapt van een starre benadering van tentoonstelling en het ‘publiek’ wordt deel van de tentoonstelling, participeert, draagt er aan bij, ziet een beweging, is mee onderweg.

 goed gevoelbon

De participatie bestaat uit het creatief onderweg zijn van de jongeren, naast in het realiseren van hun literair of beeldend werk op de St. Maartensdag, maar ook uit de deelname aan een klankperformance bij het begin van de dag en en uit het leveren van ‘wandelbokalen’ en ‘wandelgedachten’ die letterlijk vanuit een ‘onderweg’ zijn hun bestemming vinden in het project.

De ‘wandelbokalen’ zijn deel van de ‘wandelbibliotheek’, een onderdeel van de installatie Skin van Stefaan van Biesen waar hij een interactie aangaat met het schilderij ‘San Girolamo nello Studio’ van renaissance schilder Antonello da Messina waarin een imaginaire bibliotheek wordt afgebeeld en een innerlijke reis verbeeld wordt. Aan deelnemers aan de tentoonstelling wordt gevraagd een wandeling gemaakt thuis of tijdens een reis te conserveren in een bokalen. Dit aan de hand van gevonden voorwerpen, maar ook met nota’s of brieven. Dit werd getoond tijdens verschillende projecten in Geel, Sint-Niklaas, Antwerpen, Pittem en Zwijndrecht.

Dit is de eerste opdracht die we aan de kinderen meegeven.  We nodigen hun uit om tijdens een wandeling heel bewust te zijn van de omgeving, om voor één keer niet gehaast onderweg te zijn en te kijken, te beleven. Om tijdens een wandeling datgene wat hun treft, dat wat hun raakt te conserveren in een bokaal. Daar kunnen ze objecten, maar ook documenten als foto’s of geschreven zaken in stoppen. Formaat en vorm van bokaal kiezen ze zelf, alleen wordt het originele etiket verwijderd en vervangen door een Milena-etiket dat we in de ‘reismap’ meegeven.

Een tweede opdracht is om op een strook papier één of enkele woorden te noteren (niet meer dan één zin) over wat in hun gedachten opkomt tijdens een onderweg zijn. Dat kan in de bus, op de tram, in de trein, op de fiets, in de lift, op de roltrap of zelfs op de trap of in een gang. Deze gedachten-stroken kunnen ook wensen of dromen bevatten. Het is de bedoeling dat ze een neerslag zijn van de spontane gedachten in een onbewerkte vorm van de kinderen.

 gedachtenstrookje

Met deze wandelbibliotheek uit bokalen en papierstroken wordt de school op 10 november aangekleed.

Een derde opdracht en vraag naar de kinderen toe is om ons (oude) brieven te bezorgen. Dit mogen handgeschreven brieven zijn, gedrukte brieven maar ook kopies. We hebben zoveel mogelijk brieven nodig om een ‘brievenstroom’ mee te maken in de inkomhall.

  reisvisum naar Milanasia

Vanzelfsprekend zijn leerkrachten ook van harte uitgenodigd om aan deze drie opdrachten deel te nemen.

De St. Maartendag begint met een klankperformance in de refter waar alle kinderen aan deel nemen en een sfeermaker in de klas waarbij met een kleine ingreep de klas even anders wordt gemaakt. Een soundscape die wordt afgespeeld brengt de kinderen in een reisstemming.

In de klassen of academie wordt gewerkt aan het beeldend werk. In de schrijfhall wordt aan een reisbrief geschreven.

Een gesprek over de wandelingen die ze maakten ter voorbereiding, de installatie in de inkomhall of schrijfhall, kunst, reizen of onderweg kan de kinderen helpen aan de slag te gaan. In bijlage enkele vrijblijvende ideeën om een gesprek over kunst aan te gaan.

Hierbij enkele aanzetten tot een gesprek over kunst met kinderen:

Van gedachten wisselen over het 'nutteloze' nut van kunst is een mogelijk vertrekpunt.  

Wat zijn dingen die geen nut hebben, maar waar je zonder niet zou kunnen leven? Liefde maakt het leven toch alleen maar moeilijker voor jezelf omdat je ook aan anderen moet denken, maar kan je zonder leven? Waarom op reis gaan? Waarom niet gewoon eten in de vorm van vitaminetabletten? Waarom dansen? Waarom lachen/huilen? Waarom is er diverse kleding? Waarom zijn er tuinen? etcetera

Een volgende stap naar de kinderen toe is een link te leggen met kunst. 'Maakt' een kunstenaar wel iets? Een danser 'maakt' die iets, een muzikant 'maakt' die iets?  Zou het dan kunnen dat ook in andere kunsten (beeld, schrijven) het eigenlijk niet (alleen) gaat om wat 'gemaakt' wordt.
Wat 'doet' een danser eigenlijk?  Wat betekent zijn/haar dans? Wat doet een muzikant? Wat betekent zijn muziek? Gaat het om betekenis? Kunst hoef je niet altijd uit te leggen, betekenis is immers ook betekenen. Jij betekent iets, je betekent iets voor andere mensen, andere mensen betekenen iets voor jou. Je geeft om iemand en mensen geven om jou. Kan je betekenis misschien ook zo uitleggen? Dat kunst eigenlijk wil zeggen dat wij er toe doen, dat wij als mensen belangrijk zijn, dat wij niet alleen zijn!
Er kan iets over de klankperformance worden verteld. Je applaudisseert voor jezelf en de ander, het is iets wat je samen doet.

Moet kunst mooi zijn? Wat is mooi? Bestaat er zoiets als een definitie van schoonheid? Wat is er mooi? Is er iets dat mooi blijft? (Mensen worden oud, ook topmodellen. Een zanger verliest zijn mooie stem bij het ouder worden. En wat met mooie dingen, blijven die? Glanzende auto's roesten al na enkele jaren. De mooiste gebouwen storten uiteindelijk ook in).
Kan je van een mooiheid spreken die niet afhankelijk is van iets dat materieel is (een lichaam, een ding)? Als je zegt: dat is mooi wat je doet, wat bedoel je daarmee? Kan het dat de mooiheid van kunst eigenlijk daarover gaat?  Over een mooiheid die je niet hebt, maar die je laat voelen en deelt. Kan het dat een kunstenaar een mooiheid willen laten voelen, zoals in hetgene wat je doet voor een ander. Kan het dat kunstenaars daarom met schoonheid bezig zijn: omdat het voor hen een spiegel is van liefde, van vriendschap?
Is graag zien niet ook 'graag' zien (mooi vinden) en 'graag zien' (geven om iemand, houden van). Kunstenaar willen dat je 'graag' ziet en 'graag ziet'.

Als kunst je iets wil laten voelen, als het over delen van gevoelens gaat, is het dan iets wat je kan 'maken'? Kan je gevoelens 'maken'?
Kunstenaars/schrijvers worden vaak voorgesteld als mannen of vrouwen die arm zijn en op een zolderkamer leven en aan de drank of drugs zijn en die de ene vrouw na de andere hebben of die helemaal geen vrouw hebben en die verstrooid zijn en al wandelend in een put zouden vallen.  Hoe stel jij je een kunstenaar voor? Een kunstenaar die leeft heel intens. Hij kijkt naar dingen waar andere mensen niet naar kijken of die ze niet zien, hij spreekt over dingen waar andere mensen niet over zo gemakkelijk over spreken. Hij ziet kleine dingen, ongewone dingen. Hij gebruikt al zijn zintuigen en die staan steeds op scherp. Hij is dus eigenlijk hyperactief en hypergevoelig tegelijk. Hij hoort alles, ziet alles, ruikt alles, voelt alles. Voor hem zijn er dus geen zekerheden, als hij iets ziet zegt hij dus niet 'dat is een ijsje' en hij gaat verder. Hij gaat er aan ruiken, aan voelen, aan proeven.
Een kunstenaar is daarom steeds 'onderweg'. Hij proeft van alles, kijkt naar alles alsof het een eerste keer is (opdracht met bokalen): daarom is hij steeds in beweging, nooit in stilstand. Een kunstenaar laat los in plaats van vast te houden.
(Leraar kan specifiek over ons en over onze reizen vertellen). Hier kan de link gelegd worden met de brief en de landkaart, maar ook met het reispakket (als kunstenaars/schrijvers zijn we reizigers, het reispakket is een instrument voor de kunstenaar.

  'Onderweg'

Sint-Maarten Leerfeest 2006 - 2007

Herman Heyse Cultuurprijs 2006 – 2007

Sint-Maarten Middenschool Beveren i.s.m. the Milena

(Geert Vermeire, Stefaan van Biesen, Annemie Mestdagh, Filip Van de Velde en the Milena). Jan De Wachter is jurylid.

landkaarten voor Onderweg - brieven van Onderweg.

Dit project, waarbij the Milena en een school elkaar ontmoeten, wil die fase vatten in een aantal artistieke metaforen, verbeeldingen van het onderweg zijn. Het wil jonge tieners confronteren met zichzelf én met het onvoorspelbare van ‘onderweg zijn’. Het wil ook een venstertje openen op de artistieke dimensie, de wetenschap van het niet-weten-en-toch-ervaren die ons toelaat om met het ongrijpbare en de eeuwige rusteloosheid te leven. Het toont bovendien wat hedendaagse kunst daarbij kan betekenen. In die zin is het zowel een educatief project als een hedendaags artistiek gebeuren. De samenwerking tussen de school en het kunstenaarscollectief wordt een bijna organisch gegeven.

Vanuit de samenwerking tussen the Milena, leraars van de Sint-Maarten Middenschool en de Academie voor Schone Kunsten in Beveren groeit op 10 november 2006 een scheppings dag voor bijna 600 tieners tussen 12 en 14 jaar.

Leerlingen uit het eerste jaar secundair maken ‘Landkaarten voor Onderweg’: figuratieve kaarten waarin hun eigen emoties, gedachten en dromen de gedaante van plaatsen en verbindingswegen aannemen. Leerlingen uit het tweede jaar secundair schrijven ‘Brieven van Onderweg’, momentopnamen uit hun eigen levensreis.

Deze artistieke beleefdag vult een dag waarop de school traditioneel boekentassen en schoolboeken verbiedt om anders dan anders te leren en…de patroonheilige te vieren. Die heilige, Sint-Maarten, was overigens ook een opvallend reiziger, steeds onderweg, zwervend doorheen het Laat-Romeinse rijk van zijn tijd, over en weer reizend tussen spirituele innerlijkheid en wereldlijk engagement.

Aan dit gebeuren wordt ook een prijs verbonden, de Herman Heyse Cultuurprijs, waarbij de school een jury van beeldende en woordkunstenaars uitnodigt om opvallend werk van leerlingen te nomineren. Op 16 maart 2007 volgt de bekroning met een feestelijke prijsuitreiking, een gebeuren van  jongeren en volwassenen samen. Optredens, een tentoonstelling, een publicatie en een receptie ronden dan de reis af. Geert De Kockere, dichter en natuurfotograaf met hardnekkig filosofische inslag, is hierbij eregast.

Walter Van Dam, schoolhoofd Sint-Maarten Middenschool

top

terug