Introduction | Past Projects | Future Projects | Filmarchive | Concepts | Agenda
Weblinks | Lectures | Texts | Contact | Luggage carrier | Schoolprojects | Home
the Milena [ Peter De Schouwer ]
Omdat ik werk in een sector die verwant is met de graangewassen en de landbouw in het algemeen, heb ik dagelijks voeling met de markten, hun evolutie en hun gebreken. In dat verband een paar feiten :
- De voorbije twee jaar hebben klimatologische omstandigheden een zware invloed gehad op de oogsten in verschillende continenten. Als gevolg daarvan zijn de prijzen al een hele tijd stijgend.
- De idee om landbouwgewassen te gaan gebruiken als brandstof bestaat al lang maar heeft pas echt tot een bijkomende spanning op de markten geleid nadat de Amerikaanse overheid een paar jaar geleden besloot om staatssteun te geven in dat verband.
- De bevolkingstoename en de wijzigingen in het voedingspatroon van landen zoals China en India hebben tot een toenemende vraag geleid maar deze evolutie was niet onverwacht.
- De steun aan de landbouw is dalende en de markten zijn langzaam maar zeker vrijer ttz minder gebonden aan allerlei overheidsprogramma’s. Het fenomeen van de bio-brandstof vormt hierop een spijtige uitzondering.
Wanneer ik met deze feiten in het achterhoofd kijk naar de vloedgolf aan krantenartikels en speciale bijlagen die de media overspoelen dan ben ik verbaasd. (1)
Langzaam maar zeker en consequent is de teneur van de berichtgeving geëvolueerd van gegronde informatie naar ongerustheid en paniekzaaiende desinformatie om tenslotte in de laatste dagen te eindigen in karikaturale formuleringen met oplossingen.
Dat de media tegenwoordig tegen een flitsend tempo, en méér dan ooit in slagzinnen, aan berichtgeving doen is niet nieuw. Maar de mate waarmee, in een waanzinnig kort tijdsbestek, misbruik wordt gemaakt van de situatie om foute besluiten te trekken is om misselijk van te worden.
Zogezegd is de landbouwoppervlakte in de wereld straks te klein en dalen de rendementen op het veld tegen een onheilspellend tempo. Bovendien zijn de voorraden dramatisch laag.
Dat alles zou hebben geleid naar de stijgende tendens. Dat is maar een halve waarheid. Het klopt niet dat het landbouwareaal tekort zou schieten om ons allemaal te voeden(2). Het is de manier waarop aan landbouw wordt gedaan die vaak tot problemen leidt. Studies hebben uitgewezen dat kleine familiale landbouw betere resultaten geeft dan een door de agro-industrie overheerste manier van werken.
Ondanks dat zien ettelijke commentatoren vooral één uitweg : de gengemodificeerde gewassen. The Economist verwijst in deze naar Europa : “waar het bijgelovige wantrouwen tegenover genetische manipulatie de opname van technologie vertraagt”. (3) Een bedrijf als BASF durft het in deze zelfs aan om recent de Europese Commissie voor de rechter te dagen omdat ze het bestond om het testen van een gengemodificeerde aardappel tegen te houden. In dat verband is het enorm interessant om een televisie-documentaire van Arte van maart jongstleden (4) over de firma Monsanto te bekijken. Deze is schokkend en toont aan hoever de Amerikaanse bio-technologische lobby wil gaan om de landbouw wereldwijd in handen te krijgen.
Maar naast de technisch-landbouwkundige aspecten is er nog de economische context die duiding kan brengen bij de voedings-inflatie waarover men de laatste weken spreekt. De algemene beurs-malaise die zich afspeelde en afspeelt is daar niet vreemd aan. Waarom ? Wanneer de traditionele markten het niet meer toelaten om de vooropgestelde rendementen te halen zoeken vele fondsen hun heil in alternatieven. Recent zijn daar de landbouwgewassen bijgekomen. Vele nieuwe spelers willen op korte tijd opnieuw grote winsten binnenrijven. Zo is het duidelijk dat het Thaïse rijst-syndicaat (een kleine groep producenten en handelaars die de export in handen hebben) zeker niets heeft gedaan om de recente schokgolf te temperen wel integendeel.
Deze cocktail van hebzucht, speculatie en manipulatie leidt nu bij veel commentatoren tot het voorstellen van simplistische oplossingen. Wat te denken van zinnen als deze : “The move towards genetically modified food in developing countries is as inevitable as that of the high-income countries towards nuclear power…People will oppose some of these policies. But mass starvation is not a tolerable option.”(5) Het tart elke verbeelding dat bepaalde problemen op een dusdanige wijze op een hoopje worden gegooid. Nee, het is misdadig te stellen dat honger voor goed uit de wereld zal zijn met gen-gemanipuleerde gewassen. Het enige waar we zeker van kunnen zijn dat is dat elke boer, waar ook ter wereld, dan afhankelijk zal zijn van diegenen die het zaaigoed in handen hebben en dat zijn bedrijven als Monsanto die niet te vertrouwen zijn. Het zaaigoed dat zij verdelen en dat slechts beperkt in de tijd opbrengst geeft noemen ze met cynisme : terminator. Wij in Europa hebben in de zaak een belangrijke stem opdat de wereld wakker zou zijn voor de gevaren. Het is bvb. een verdachte zaak dat de Rockefellers en de Bill en Melinda Gates Stichting (deze laatste zijn ondertussen de beste maatjes met Warren Buffet, ook één der rijksten van de wereld) een zogenaamde ‘Charity’ hebben opgericht onder de naam van : Alliance for a Green Revolution in Africa, afgekort : AGRA. Wie zich laat inspireren door het begrip van ‘Groene Revolutie’ slaat de bal mis. Deze revolutie heeft in Indië kortstondig voor rendementsverhogingen gezorgd maar heeft nu als gevolg dat grote delen van dat land kampen met totaal verarmde gronden. Ook hier is het dus opletten geblazen want onder het mom van liefdadigheid zal men zeker niet nalaten om de belangen van de Amerikaanse industriële lobbies te dienen.
Honger en armoede dienen bestreden maar dan met middelen die hele bevolkingen helpen en niet slechts een kleine groep.
Crisissituaties dienen opgelost maar dan met menselijke creativiteit zodat er brood is voor velen en niet slechts brood en spelen die ons in slaap wiegen. Gelukkig zijn er ook vele kleine initiatieven die grondig de context van de landbouw in het zuiden (bvb. micro-kredieten – Grameen Bank (6)) veranderen. Dat zijn echte wegen naar ware diepgaande oplossingen.
Peter De Schouwer 01.05.2008
bronvermelding:
(1) The Mint (www.livement.com) 22/4/08 – Paul Krugman – we are running out of planet to exploit. Financial Times Deutschland, 18.4.08., Not für die Welt.
(2) De echte Groene revolutie – Column in De Morgen – begin april 2008.
(3) The Economist – 19 april 2008 – The silent tsunami.
(4) Le monde selon Monsanto van Marie-Monique Robin – Arte – 11 maart 2008. ( te bekijken via google video of te bestellen als dvd)
(5) Financial Times – Martin Wolf – the food crisis is a chance to reform global agriculture – 29/4/08.
(6) Opgericht door Muhammad Yunus uit Bangladesh en Nobelprijswinnaar voor de vrede – 2006.
